حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2721

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

و چون بهتر حفظ شده ، بيشتر ميتواند مورد مطالعه گردد و تصوّرى در باب آثار سلوكى و پارتى بما بدهد . شيوهء اين آثار شيوهء آثار تخت‌جمشيد است و مهر ايزد آفتاب مانند حجّاريهاى برجستهء ايرانى تصوّر شده و پرتوى از نور او را مانند هليوس ربّ النوع آفتاب يونانى احاطه كرده . چنان كه معلوم است آن‌تيوخوس پادشاه كمّاژن نسب خود را به هخامنشىها مىرساند . امّا در باب كمّاژن بالاتر كرارا گفته‌ايم ، كه تابع روم بود . نهم - مجسّمه يك مردى را ، كه نشسته و پائين تنه‌اش را از حفريّات در رأس العين در شمال بين النهرين يافته‌اند ، نيز از حيث جلال لباس و زيادى جواهر ، كه حتّى روى شلوار استعمال شده ، از آثار پارتى ميدانند . گمان ميكنند ، كه اين مجسّمهء آكبار پادشاه ادس است . اگرچه سر اين مجسّمه را نديده‌اند ، باوجود اين تصوّر ميكنند ، كه شبيه پادشاهان پارتى است ، كه مجسّمه‌شان از عاج يا فلزّ و غيره زياد است ، لباس پارتى دارد و موهاى مجعّد و تاجى بر سر . دهم - حجّاريهاى پالميرا ( تدمر ) واقع در شامات را ، كه واسطهء تجارت بين ايران و درياى مغرب بوده و نيز بعض اشيائى را ، كه در افغانستان و هند از حفريّات بدست آمده ، بدورهء پارتى مربوط ميدارند ، ولى از اين حيث متمايزاند ، كه اختلاط شيوهء يونانى و مشرق زمينى در آنها بيشتر است و مانند آثار نمرود داغ از شيوه صحيح پارتى نيستند . از آنچه ، كه در باب آثار پارتى و صنايع اين دوره گفته شد ، به اين نتايج ميرسيم : اوّلا چنان كه صنايع هخامنشى در تحت تأثير صنايع آسورى درآمده بود ، صنايع پارتى در تحت تأثير صنايع يونانى بوده ، مخصوصا شيوهء ستون‌سازى يونانى به خوبى حسّ مىشود . بعضى معتقدند ، كه شيوهء رومى هم در صنايع پارتى تأثير كرده بود ، زيرا در معبد الحضر طاق استعمال شده و اكثريّت اهل فنّ طاق را از معمارى رومى ميدانند ، بر خلاف ديولافوا ، كه آن را از معمارى ملّى قديم ايران ميداند